Smithsonian Küresel Volkanizm Programı (GVP), USGS ve yerel volkan izleme ajanslarının son 24 saatlik verilerine göre, 28 Mart 2026 tarihinde küresel ölçekte 16 farklı volkanik olay kaydedildi. Özellikle Rusya’nın Kamçatka Yarımadası’ndaki Shiveluch Yanardağı’ndan kaynaklanan ve 11.600 metre yüksekliğe ulaşan kül sütunu, Pasifik havacılık koridorları için yüksek seviyede risk oluşturuyor. Ekvador, Guatemala ve Endonezya’daki yanardağlardan gelen kül emisyonları ise bölgesel uçuş operasyonlarını etkilemeye devam ediyor.
Bugün Hangi Yanardağlar Önemli Aktivite Gösterdi?
Son 24 saatin en dikkat çekici volkanik aktivitesi, Rusya’nın Kamçatka bölgesindeki Shiveluch (Şiveluç) stratovolkanından kaynaklandı. Tokyo Volcanic Ash Advisory Center (VAAC) tarafından rapor edilen verilere göre, yanardağdan çıkan kül bulutu 11.600 metre (38.000 feet) yüksekliğe ulaştı. Bu yükseklik, ticari havacılık için kritik öneme sahip troposferin üst katmanlarına ve stratosferin alt bölgelerine denk gelmektedir. Shiveluch, 2001’den bu yana sürekli bir dönemde olan ve dome çökmeleriyle sık sık güçlü patlamalar üreten bir yanardağdır.
Ekvador’daki Reventador Yanardağı ise Instituto Geofísico (IG) tarafından kaydedilen verilere göre, 4.600 metre yüksekliğinde kül emisyonu gerçekleştirdi. Amazon havzası üzerindeki stratosferik rüzgarlarla batıya doğru hareket eden bu kül bulutu, bölgesel havacılık için orta seviyede risk teşkil ediyor. Reventador, And Dağları’nın doğusunda yer alan ve 2002’den bu yana sürekli lav akışları ile patlayıcı aktivite sergileyen bir kompozit yanardağdır.
Guatemala’daki Santiaguito lav domu, INSIVUMEH (Instituto Nacional de Sismología, Vulcanología, Meteorología e Hidrología) verilerine göre 4.300 metre yüksekliğinde kül yayılımı kaydetti. Santa María yanardağının güneybatı yamacında yer alan bu dom yapısı, periyodik olarak güçlü patlayıcı patlamalarla kül ve piroklastik akımlar üretmektedir. Öte yandan Endonezya’nın Halmahera Adası’ndaki Ibu Yanardağı, PVMBG (Badan Geologi) tarafından bildirilen 1.800 metrelik kül sütunuyla aktifliğini sürdürdü.
Aktif volkanlar listesinde ayrıca Filipinler’deki Mayon, Endonezya’daki Semeru, Guatemala’daki Fuego ve Ekvador’daki Sangay yanardağları da yer alıyor. Bu volkanlar son 24 saatte sürekli lava akışları, küçük patlamalar ve gaz emisyonlarıyla izleme ajansları tarafından takip edilmeye devam ediyor.
Kül Emisyonları Havacılık İçin Ne Kadar Tehlikeli?
Volkanik kül, uçak motorları için özellikle tehlikeli bir risk faktörüdür. Silikat içeren bu küçük parçacıklar, jet motorlarının yüksek sıcaklıklarında eriyerek turbine yapışabilir ve motorun durmasına neden olabilir. Shiveluch’tan gelen 11.600 metrelik kül sütunu, uluslararası uzun menzilli uçuşların gerçekleştiği seviyelerde (FL300-FL400) yoğunlaşmakta ve Tokyo VAAC tarafından kırmızı kodlu uyarı ile pilotlara duyurulmuştur.
4.000-5.000 metre aralığındaki kül bulutları (Reventador ve Santiaguito kaynaklı) ise bölgesel taşımacılık yapan dar gövdeli uçaklar için risk oluşturur. Bu yüksekliklerde kül, bulut sistemleriyle karışarak radarlarda görünmeyen “görünmez” bir tehlike oluşturabilir. Ibu Yanardağı’nın 1.800 metrelik emisyonu ise yerel havaalanları (Örneğin: Ternate’deki Sultan Babullah Havalimanı) için yaklaşma ve kalkış rotalarında görüş mesafesini düşürme riski taşımaktadır.
Yerel nüfus için ise bu kül yayılımları solunum yolu hastalıkları, tarımsal ürünlerin zarar görmesi ve su kaynaklarının kontaminasyonu anlamına gelmektedir. Özellikle 11.6 km yüksekliğe ulaşan kül, stratosferde haftalarca kalabilir ve küresel hava sirkülasyonunu etkileyebilir.
Havacılık Sektörü Hangi Önlemleri Almalı?
Volkanik Kül Danışma Merkezleri (VAAC), her aktif bölge için kül bulutlarının hareket yönünü, yüksekliğini ve yoğunluğunu sürekli olarak modellemektedir. Shiveluch için Tokyo VAAC, Reventador ve Sangay için Washington VAAC, Santiaguito ve Fuego için ise yine Washington VAAC, Endonezya’daki Semeru ve Ibu için Darwin VAAC sorumludur. Bu merkezler, SIGMET (Significant Meteorological Information) uyarıları yayınlayarak havacıları bilgilendirmektedir.
Pilotlar ve havayolu şirketleri, NOTAM (Notice to Airmen) bildirimlerini takip etmeli ve alternatif rota planlamaları yapmalıdır. Jet motorlu uçaklar için volkanik kül bulutlarından kaçınma mesafesi genellikle minimum 100 deniz mili olarak önerilmektedir. Ayrıca, kül bulutlarının elektrostatik özellikleri nedeniyle St. Elmo Ateşi gibi olaylar da rapor edilebilir; bu da kokpit ekibinin durumu hızla değerlendirmesi gerektiğinin bir işaretidir.
Aktif Yanardağların Güncel Durumu Nedir?
Aşağıdaki tablo, son 24 saatte aktivite gösteren yanardaçların teknik özetini sunmaktadır. Veriler Smithsonian GVP, USGS ve ilgili ulusal jeoloji ajanslarından derlenmiştir.
| Yanardağ | Konum | Olay Tipi | Uyarı Seviyesi |
|---|---|---|---|
| Shiveluch | Kamçatka, Rusya | Kül Uyarısı (11.600 m) | Turuncu (Orange) |
| Reventador | Ekvador | Kül Uyarısı (4.600 m) | Turuncu (Orange) |
| Santiaguito | Guatemala | Kül Uyarısı (4.300 m) | Turuncu (Orange) |
| Ibu | Endonezya | Kül Uyarısı (1.800 m) | III (Siaga) |
| Semeru | Endonezya | Sürekli Aktivite | II (Waspada) |
| Mayon | Filipinler | Lava Dome Büyümesi | 2 (Düşük-Med) |
| Fuego | Guatemala | Strombolian Patlamalar | Turuncu (Orange) |
| Sangay | Ekvador | Kül Emisyonu | Sarı (Yellow) |
Not: Uyarı seviyeleri, yerel izleme kuruluşlarının kullandığı ölçeklere göre (Turuncu: Yüksek hassasiyetli, Siaga: İzleme/Alarm) belirtilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Volkanik Kül Danışma Merkezi (VAAC) Nedir ve Ne İş Yapar?
VAAC’ler, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) tarafından belirlenmiş dokuz merkezden oluşan bir ağdır. Bu merkezler, uydu görüntüleri, radar verileri ve volkan gözlem istasyonlarından gelen bilgileri kullanarak volkanik kül bulutlarının hareketlerini tahmin eder ve uluslararası havacılık otoritelerine 9-12 saatlik yayılım haritaları sunar. Her merkez, belirli bir coğrafi bölgeden sorumludur ve kül bulutlarının yüksekliği, yoğunluğu ve hareket yönü hakkında standartlaştırılmış raporlar yayınlar.
Volkanik Kül Atmosferde Ne Kadar Süre Kalabilir?
Kül bulutlarının atmosferde kalış süresi, patlamanın şiddetine ve kül parçacıklarının büyüklüğüne bağlıdır. Troposferdeki (0-12 km) kül genellikle yağmur ve yerçekimi etkisiyle birkaç gün içinde yere çöker. Ancak Shiveluch’ta görüldüğü gibi stratosfere (12 km üzeri) ulaşan kül, rüzgarlarla dünya çapında yayılabilir ve haftalarca hatta aylarca atmosferde kalabilir. Bu uzun ömürlü kül, küresel sıcaklık değişimlerine ve güneş ışınımının azalmasına neden olabilir.
Bu Yanardağların Yakınındaki Toplumlar İçin Acil Tehlike Var Mı?
Mevcut aktivite seviyeleri, büyük patlamalar ve can kaybı riski taşıyan “ultra-Plinyen” olaylar olarak değerlendirilmemektedir. Ancak Shiveluch için kısa menzilli piroklastik akı riski, Reventador ve Fuego için ise lav akıları ve lahars (çamur akıntıları) riski sürekli olarak mevcuttur. Yerel yetkililer, özellikle Ibu ve Mayon çevresindeki yerleşim yerleri için tahliye planlarını gözden geçirmekte ve solunum maskesi dağıtımları yapmaktadır. Yanardağların 10 km yakınındaki nüfusun dikkatli olması ve yerel jeoloji ajanslarının uyarılarını takip etmesi önerilmektedir.
Bu olayı canlı haritada takip et!
GeoShake uygulamasını indir ve anlık deprem bildirimlerini al.
GeoShake'i İndir