25 Mayıs 2026 Yanardağ Aktivite Raporu: Sangay’da 6.100 Metrelik Kül Emisyonu

Smithsonian Küresel Volcanizm Programı’nın günlük verilerine göre, son 24 saatte dünya genelinde toplam 21 önemli volkanik aktivite kaydedildi. Özellikle Güney Amerika kıtasında yer alan Sangay, Fuego, Reventador ve Puracé yanardağlarından gözlemlenen yüksek irtifalı kül emisyonları, bölgesel havacılık otoriteleri için acil durum uyarıları tetikledi. Ekvador’daki Sangay yanardağında tespit edilen 6.100 metrelik kül sütunu, son dönemin en yüksek ash emisyonlarından biri olarak kayıtlara geçerken, Guatemala ve Kolombiya’daki yanardağlar da yoğun aktivite sergiledi.

Bugün Hangi Yanardağlar Aktif Oldu?

Sangay Yanardağı, Ekvador’un Morona Santiago ilinde konumlanan bu aktif stratovolkan, 24 Mayıs akşam saatlerinde (19:00 UTC) şiddetli bir kül emisyonu gerçekleştirdi. Instituto Geofísico de Ecuador verilerine göre, patlama sonucu oluşan kül sütunu 6.100 metre (20.000 feet) yüksekliğe ulaştı ve Washington VAAC tarafından uluslararası havacılık için önemli bir uyarı yayınlandı. Kül bulutlarının doğu yönünde ilerlediği ve bölgesel uçuş koridorlarını etkileyebileceği rapor edildi.

Fuego Yanardağı, Guatemala’nın Antigua kentinin yaklaşık 40 kilometre güneybatısında yer alan bu kompleks volkan, 24 Mayıs gecesi (21:00 UTC) 4.600 metreye ulaşan kül emisyonları üretti. INSIVUMEH (Guatemala Ulusal Sismoloji, Volkanoloji, Meteoroloji ve Hidroloji Enstitüsü) raporlarına göre, yanardağ Strombolian tipi patlamalarına devam ederken, kül taneleri yakın çevredeki tarım arazilerini ve yerleşim birimlerini tehdit ediyor.

Reventador Yanardağı, Ekvador’un Napo ilinde, Amazon yağmur ormanları içinde yükselen bu stratovolkan, 25 Mayıs sabahı erken saatlerde (03:45 UTC) 4.300 metrelik kül emisyonu kaydetti. Yerel jeofizik enstitüsü tarafından doğrulanan bu aktivite sırasında, kül bulutlarının kuzeydoğu yönünde seyrettiği belirlendi. Volkanik külün yerel nüfus için düşük risk oluşturduğu ancak hava trafiği açısından dikkat gerektirdiği vurgulandı.

Puracé Yanardağı, Kolombiya’nın Cauca departmanında, And Dağları’nın bir parçası olarak yer alan bu volkan, 25 Mayıs sabahı (04:45 UTC) kül emisyonu gerçekleştirdi. SGC (Servicio Geológico Colombiano) verilerine göre, ash yüksekliği henüz tam olarak belirlenmemiş olsa da, magma yükselmesine işaret eden tremor aktivitesi devam ediyor. Bölgedeki diğer yanardaçlarla birlikte Güney Amerika’nın Pasifik kuşağında tektonik hareketlilik arttığı gözlemleniyor.

Bunların yanı sıra, Rusya’nın Kamçatka Yarımadası’ndaki Şiveluç (Shiveluch), Filipinler’deki Kanlaon (Canlaon) ve Mayon, Endonezya’daki Ibu ve Dukono yanardağlarında da düşük şiddetli fumarol aktivitesi, gaz salınımı ve yer değiştirme hareketleri USGS ve yerel ajanslar tarafından raporlandı.

Kül Emisyonları Havacılık İçin Ne Anlama Geliyor?

Volkanik kül emisyonları, içerdikleri cam benzeri silikat mineralleri nedeniyle jet motorları için hayati tehlike oluşturur. Sangay’dan püsküren 6.100 metrelik kül, tipik ticari uçakların seyir yüksekliklerine (9.000-12.000 metre) ulaşmadan önce dağılabilir, ancak kalkış ve iniş aşamalarında kritik riskler yaratır. Kül partikülleri motorlara girdiğinde yüksek sıcaklıklarda eriyerek turbin kanatçıklarında kaplamalar oluşturur ve bu durum ani motor arızalarına yol açar.

Ayrıca, kokpit camlarının aşınması, pitot tüpleri gibi hava veri sensörlerinin tıkanması ve elektronik sistemlerin hasar görmesi gibi ikincil riskler bulunmaktadır. Fuego ve Reventador’un emisyonları, özellikle Orta Amerika ile Güney Amerika arasındaki dar hava koridorlarında (airway) türbolans ve görüş mesafesi sorunlarına neden olabilir. 2010 Eyjafjallajökül olayından bu yana, 6.000 metrenin üzerindeki kül emisyonları küresel havacılık için kırmızı alarm seviyesi olarak kabul edilmektedir.

Havacılık Sektörü Hangi Önlemleri Almalı?

Washington VAAC (Volcanic Ash Advisory Center) ve Darwin VAAC tarafından yayınlanan SIGMET (Significant Meteorological Information) uyarıları doğrultusunda, havayolları Güney Amerika’nın batı kıyıları boyunca alternatif rota planlamaları yapmalıdır. Özellikle Quito (Ekvador), Guatemala City ve Bogotá (Kolombiya) havalimanlarına yaklaşan uçuşlarda, 4.000-7.000 metre irtifa bandında yoğun kül birikintileri beklenmektedir.

Pilotlar, volkanik kül bulutlarını hava radarlarıyla tespit edemez çünkü kül, yağmur bulutlarından farklı olarak elektromanyetik dalgaları yansıtmaz. Bu nedenle, sadece uydu görüntüleri ve VAAC raporlarına güvenmek zorundadırlar. Yerel havacılık otoriteleri, Sangay için turuncu (Orange), Fuego için kırmızı (Red) alarm seviyelerini göz önünde bulundurarak, 25 Mayıs tarihli uçuş planlamalarını gözden geçirmeli ve riskli bölgelerden en az 110 kilometre (60 deniz mili) güvenlik mesafesi bırakılmalıdır.

24 Saatlik Aktif Yanardağlar Tablosu

Sıkça Sorulan Sorular

Volkanik Kül Bulutları Ne Kadar Süre Havada Kalabilir?

Volkanik kül bulutlarının atmosferde kalma süresi, püskürme yüksekliği ve meteorolojik koşullara bağlı olarak değişir. 6.000 metrenin üzerindeki emisyonlar genellikle 24-48 saat içinde jet akımlarıyla dağılırken, daha düşük irtifalardaki kül birkaç saat içinde yerçekimiyle çöker. Ancak ince kül partikülleri stratosfere ulaşarak binlerce kilometre uzağa taşınabilir ve global hava kalitesini haftalarca etkileyebilir.

Yerel Halk Hangi Önlemleri Almalı?

Yanardağın 15 kilometre yakınında yaşayanlar, N95 tipi maske takmalı ve dışarıda su birikintilerinden kaçınmalıdır. Kül birikintileri çatı çökmelerine neden olabileceğinden, binaların yapısal bütünlüğü kontrol edilmelidir. Ayrıca, kül içme suyu kaynaklarını kontamine edebileceğinden, su kaynatma veya arıtma tabletleri kullanılmalıdır. Ekvador ve Guatemala yetkilileri, risk altındaki köyler için tahliye planlarını hazır tutuyor.

VAAC Uyarıları Neden Önemlidir?

VAAC (Volcanic Ash Advisory Center), küresel havacılık için volkanik kül bulutlarının koordinatlarını, irtifasını ve hareket yönünü belirten teknik raporlar yayınlar. Bu uyarılar sayesinde havayolları, kül bulutlarına girmeden alternatif rotalar planlayabilir. Özellikle “ASH CLOUD OBS TO FL200” gibi kodlar, 20.000 feet yüksekliğinde kül bulutu olduğunu gösterir ve pilotların bu bölgeden kaçınması için kritik bilgi sağlar.