6 Haziran 2026 Volkan Aktivitesi: Great Sitkin ve Taal’da Patlamalar

Son 24 saatte dünya genelinde 44 ayrı volkanik olay kaydedildi. Smithsonian Küresel Volkanizm Program (GVP) verilerine göre, 6 Haziran 2026 tarihinde Alaska’daki Great Sitkin’den Filipinler’deki Taal’a, Ekvador’daki Sangay’dan Endonezya’nın karmaşık volkanik sistemlerine kadar uzanan geniş bir coğrafyada patlamalar gözlemlendi. Pasifik Ateş Çemberi boyunca süregen aktivite, havacılık otoriteleri ve yerel nüfuslar için önemli riskler oluşturmaya devam ediyor.

Which Volcanoes Showed Activity Today?

Great Sitkin (Alaska, ABD): USGS Alaska Volcano Observatory tarafından 5 Haziran akşamı 22:26 UTC’de kaydedilen patlama, bu stratovolkanın 2021’den bu yana devam eden lav domu büyümesi sürecinin parçası. 1.740 metre yüksekliğindeki volkan, periyodik olarak kül ve buhar fışkırtmaları üretiyor. Kuzey Pasifik havacılık koridorları üzerindeki stratejik konumu nedeniyle yakın izlemeye alındı.

Taal (Filipinler): Filipinler Volkanoloji ve Sismoloji Enstitüsü (PHIVOLCS) verilerine göre, 5 Haziran sabahı yerel saatle 10:15’te gözlemlenen patlama, krater gölündeki hidrotermal sistemdeki basınç artışına işaret ediyor. Luzon Adası’ndaki bu kompleks volkan, Alert Level 2 seviyesinde tutuluyor. Volkanik gaz (SO2) salınımı yüksek seyrederken, yerleşim yerleri için kül yağışı ve lahars (çamur akıntıları) riski bulunuyor.

Sangay (Ekvador): Ekvador Ulusal Politeknik Üniversitesi Jeofizik Enstitüsü (IG-EPN) tarafından rapor edilen aktivite, 5.230 metre yüksekliğindeki bu stratovolkanın tipik strombolyan davranışını gösteriyor. Doğu Andes’teki konumu nedeniyle yerel tarım ovalarına düzenli kül yağışı ulaşıyor. Paroksismal fazlarda 10 km’ye varan kül sütunları oluşturabiliyor.

Fuego (Guatemala): INSIVUMEH (Guatemala Ulusal Sismoloji, Volkanoloji, Meteoroloji ve Hidroloji Enstitüsü) tarafından “Advisory” uyarı seviyesiyle izlenen bu volkan, her birkaç haftada bir tekrarlanan paroksismal patlamalar sergiliyor. 3.763 metre yüksekliğindeki bu ateş volkanı, lav akıntıları ve pyroklastik akıntılar üreterek Antigua Guatemala gibi yerleşim yerlerini tehdit ediyor.

Shiveluch (Kamçatka, Rusya): Rusya Bilimler Akademisi KVERT tarafından izlenen bu volkan, dünyanın en aktif lav domlarından birine sahip. 3.283 metre yüksekliğindeki Shiveluch, devasa dom çöküşleri ve bunu takip eden pyroklastik akıntılarla biliniyor. 2001’den bu yana sürekli faaliyet gösteriyor.

Diğer Önemli Aktiviteler: Endonezya’da PVMBG (Volkanoloji ve Jeolojik Afet Azaltım Merkezi) verilerine göre Ibu (Halmahera), Lewotobi ve Lewotolok (Flores/Lembata), Semeru (Java), Karangetang (Siau), Dempo (Güney Sumatra), Gamalama (Ternate), Iya (Flores) ve Bur ni Telong (Sumatra) volkanları patlamalar veya lav akıntıları üretiyor. Peru’da INGEMMET tarafından izlenen Sabancaya, Kolombiya’da Puracé, Meksika’da CENAPRED tarafından izlenen Popocatépetl, Hawaii’de USGS tarafından izlenen Kīlauea ve Alaska’daki Kupreanof da aktif durumda.

How Dangerous Are the Ash Emissions?

Kül emisyonlarının tehlikesi, partikül boyutu, kristal içeriği ve atmosfere ulaştığı yüksekliğe göre belirlenir. Great Sitkin ve Shiveluch gibi subplinyan patlamalar üretebilen volkanlardan yükselen silika açısından zengin kül, jet motorları için ölüm kalıcı hasar riski taşır. Taal’dan kaynaklanan sülfürik aerosoller, yerel tarımsal üretimde hasara ve solunum yolu hastalıklarına neden olabilir.

Sangay ve Fuego’daki sürekli patlamalar, yerel ölçekte 5-10 km yüksekliğe ulaşan kül sütunları oluşturuyor. Bu kül, rüzgarlar tarafından taşınarak yüzlerce kilometre ötedeki hava kalitesini etkileyebilir. Endonezya’daki çok sayıdaki aktif volkanın aynı anda küçük çaplı kül üretmesi, bölgesel havacılık için kümülatif risk oluşturuyor.

What Should Aviation Authorities Know?

Anchorage Volcanic Ash Advisory Center (VAAC) ve Tokyo VAAC, Great Sitkin ve Kamçatka’daki Shiveluch aktivitesi için “Orange” seviyesinde uyarılar yayınladı. Washington VAAC, Sangay ve Fuego için NOTAM’lar (Notice to Airmen) düzenliyor. Manila VAAC, Taal için yakın izlemede bulunuyor ve ani yükseklik artışlarında “Red” koduna geçiş protokolleri hazır durumda.

Trans-Pasifik uçuş rotaları, 20.000 feet (6.000 m) üzerine çıkan kül bulutları nedeniyle güneye veya kuzeye kaydırılıyor. Endonezya ve Filipinler üzerindeki yoğun volkanik aktivite, Asya-Avustralya ve Asya-Kuzey Amerika rotalarını etkiliyor. Pilotlar, PIREP (Pilot Raporları) sistemleri aracılığıyla görsel olarak kül bulutu gözlemlerini VAAC’lere iletmekle yükümlü.

Active Volcanoes Comparison Table

Frequently Asked Questions

What does the Aviation Color Code Orange mean?

Türkiye’de “Turuncu” olarak adlandırılan bu kod, yanardağın ani bir patlama riski taşıdığını veya şu anda kül üreten patlamaların devam ettiğini gösterir. Bu seviyede, volkan yakınında uçuş yapan pilotlara özel dikkat göstermeleri tavsiye edilir ve havacılık rotaları yeniden planlanabilir. Smithsonian GVP ve USGS tarafından kullanılan bu uluslararası sistem, jet motorlarının kül hasarı riskini azaltmak için hayati öneme sahiptir.

How is volcanic ash height measured?

Volkanik kül yüksekliği, meteoroloji uydularının kızılötesi (IR) sensörleri, yer radarları ve lidar sistemleri kullanılarak belirlenir. Anchorage ve Tokyo VAAC’ler, GOES ve Himawari uydularından termal görüntüleme yaparak kül bulutunun sütun yüksekliğini hesaplar. Pilot raporları (PIREPs) ise bu verilerin yerinde doğrulanmasında kullanılır. Ölçülen yükseklik, 9 km (30.000 feet) seviyesini aştığında uluslararası uçuş rotaları ciddi şekilde etkilenir.

Which regions are most at risk today?

Bugün en yüksek risk, Pasifik Ateş Çemberi boyunca uzanan yayda yoğunlaşıyor. Alaska (Great Sitkin, Kupreanof), Kamçatka (Shiveluch), Endonezya (Ibu, Semeru, Lewotobi, Dempo), Filipinler (Taal, Kanlaon, Mayon, Bulusan) ve Ekvador (Sangay, Reventador) volkanları aktif patlama durumundadır. Bu bölgelerde yaşayanlar için kül yağışı, lahars tehlikesi ve gaz salınımı riski en yüksek seviyededir. Özellikle Endonezya’da aynı anda onlarca volkanın aktivite göstermesi, bölgesel afet yönetimi kapasitesini zorluyor.