Son 24 saat içinde dünya genelinde toplam 17 volkanik olay kaydedildi. Smithsonian Küresel Volcanism Program (GVP) verilerine göre, Pasifik Ateş Çemberi’nin kritik noktalarında yer alan Ekvador, Endonezya ve Guatemala’daki yanardaçlarda kül püskürtme aktivitesi gözlemlendi. Özellikle Ekvador’daki Sangay Yanardağı’nda ulaşılan 6.200 metre yüksekliğindeki kül sütunu, bölgesel havacılık için önemli risk oluşturuyor.
Bugün Hangi Yanardaçlar Faaliyet Gösterdi?
Güney Amerika’daki Sangay Yanardağı, yerel saatle 21:00’de gerçekleşen patlama sonrası 6.200 metre (20.340 feet) yüksekliğe ulaşan kül sütunu üretti. Ekvador’un Instituto Geofísico (IG-EPN) tarafından raporlanan bu olay, yanardaç üzerindeki gözlemlenen kül bulutlarının batı yönlerine doğru yayılmasıyla birlikte kaydedildi. Reventador Yanardağı ise aynı ülkede 4.600 metre yüksekliğinde kül emisyonu gerçekleştirdi.
Endonezya’daki Semeru Yanardağı, PVMBG (Pusat Vulkanologi dan Mitigasi Bencana Geologi) izleme istasyonları tarafından 4.600 metre yüksekliğinde kül püskürtmesi tespit edildi. Bu aktivite, 19:00 yerel saatlerinde gerçekleşti ve kül bulutlarının hareket yönü meteorolojik koşullara bağlı olarak değişiklik gösterdi. Aynı ülkede Ibu ve Dukono yanardaçları da sürekli kül yayılımı ve küçük patlamalarla aktif durumda bulunuyor.
Guatemala’daki Fuego Yanardağı, INSIVUMEH (Instituto Nacional de Sismología, Vulcanología, Meteorología e Hidrología) verilerine göre 4.300 metre yüksekliğinde kül emisyonu gerçekleştirdi. Bu aktivite yerel saatle 04:00’te kaydedildi ve volkanik külün yerleşim bölgelerine doğru yayılma potansiyeli taşıdı. Filipinler’deki Mayon Yanardağı ile Peru’daki Sabancaya ise düşük şiddetli sürekli aktivite göstermeye devam etti.
Havacılık İçin Kül Bulutları Ne Kadar Tehlikeli?
Yanardaç kül bulutları, özellikle jet motorlu uçaklar için ciddi tehlike oluşturan silikat parçacıkları içerir. Bugünkü ölçümlerde Sangay’dan 6.200 metreye ulaşan kül, uçuş seviyesi FL200 ile FL250 aralığında seyreden ticari havacılık rotalarını tehdit ediyor. Reventador ve Semeru’daki 4.600 metrelik emisyonlar da uçuş seviyesi FL150 üzerindeki hava koridorları için risk oluşturuyor.
Volcanic Ash Advisory Centers (VAAC) tarafından yayınlanan uyarılara göre, bu kül bulutları rüzgar modellerine bağlı olarak binlerce kilometre yol kat edebilir. Kül parçacıkları, jet motorlarının içinde yüksek sıcaklıkta eriyerek turbina kanatçıklarına yapışır ve motorun ani durmasına neden olabilir. Bu nedenle söz konusu bölgelerdeki hava trafiği rotalarının yeniden düzenlenmesi veya iptali gerekebilir.
Pasifik Ateş Çemberi’nde Son Durum Ne?
Pasifik Ateş Çemberi boyunca izlenen 17 aktif olay, bölgesel tektonik hareketliliğin sürdüğünü gösteriyor. Endonezya, birden fazla aktif yanardaç (Semeru, Ibu, Dukono) ile havacılık için en riskli bölge konumunda bulunuyor. Yerel izleme ajansları, bu yanardaçların turuncu (II) veya kırmızı (III-IV) alarm seviyelerinde faaliyet gösterdiğini bildiriyor.
Ekvador’da Sangay ve Reventador’ın eşzamanlı aktivite göstermesi, And Volkanik Zinciri’ndeki magma hareketliliğinin arttığına işaret ediyor. Her iki yanardaç da IG-EPN tarafından yüksek aktivite seviyesinde (Alerta Naranja) izleniyor. Guatemala’daki Fuego ise tipik olarak Strombolian patlamalarla karakterize olan aktivitesini sürdürüyor ve yerel topluluklar için düşük düzeyde lahars (çamur akıntısı) riski taşıyor.
| Yanardaç | Konum | Olay Tipi | Alarm Seviyesi |
|---|---|---|---|
| Sangay | Ekvador | Kül Uyarısı (6.200 m) | Yüksek (Turuncu) |
| Reventador | Ekvador | Kül Uyarısı (4.600 m) | Yüksek (Turuncu) |
| Semeru | Endonezya | Kül Uyarısı (4.600 m) | III (Siaga) |
| Fuego | Guatemala | Kül Uyarısı (4.300 m) | Turuncu |
| Ibu | Endonezya | Sürekli Kül Yayılımı | II (Waspada) |
| Dukono | Endonezya | Sürekli Kül Yayılımı | II (Waspada) |
| Mayon | Filipinler | Lav Akıntısı/Kül | 3 (Yüksek) |
| Sabancaya | Peru | Gaz ve Kül Emisyonu | Sarı |
Sıkça Sorulan Sorular
Yanardaç külü bulutuna rastlayan bir uçakta ne olur?
Yanardaç külü, içerdiği camlaşabilir silikat mineralleri nedeniyle jet motorlarında ciddi hasara yol açar. Parçacıklar motorun yanma odasında 1.100°C üzerindeki sıcaklıklarda eriyerek turbin kanatçıklarına yapışır ve hava akışını engeller. Bu durum motorun ani durmasına (flameout) veya kalıcı hasara uğramasına neden olabilir; bu nedenle pilotlar kül bulutlarından en az 100 mil uzakta rotalarını değiştirmelidir.
Bu yanardaçların patlaması tsunamiye neden olur mu?
Bugün raporlanan yanardaçlar (Sangay, Reventador, Semeru, Fuego) genellikle patlamalı püskürme tipi olup, kıyıya yakın konumlanmış olsalar da büyük ölçekli tsunamiye neden olma potansiyelleri düşüktür. Ancak Semeru gibi deniz seviyesine yakın yerlerdeki yanardaçlarda büyük ölçekli kaldera çökmeleri veya denize doğru heyelanlar tetiklenebilirse, sınırlı tsunami riski oluşabilir. Mevcut aktivite seviyeleri bu tür mega-olaylar için yeterli değildir.
Bölgede yaşayanlar veya seyahat edenler için ne yapılmalı?
Yanardaç külüne maruz kalan bölgelerdeki kişilerin N95 maske kullanması ve dışarıda uzun süre kalmaması tavsiye edilir. Kül, solunum yolu problemlerine ve göz tahrişine neden olabilir. Havacılık yolcuları ise VAAC uyarılarını takip etmeli ve uçuş iptalleri konusunda havayolu şirketlerinden bilgi almalıdır. Yerel tahliye emirleri verildiğinde, özellikle Fuego ve Mayon çevresindeki vadi bölgelerinden hızla uzaklaşılmalıdır.
Bu olayı canlı haritada takip et!
GeoShake uygulamasını indir ve anlık deprem bildirimlerini al.
GeoShake'i İndir