28 Mayıs 2026 Yanardağ Raporu: Sangay, Fuego ve Popocatépetl’de Güçlü Patlamalar

Son 24 saatte dünya genelinde 37 ayrı volkanik olay kaydedildi. Smithsonian Küresel Volkanizm Programı (GVP) tarafından derlenen verilere göre, Ekvador’un Sangay yanardağı, Guatemala’daki Fuego, Endonezya’nın Ibu ve Lewotolok yanardağları ile Meksika’daki Popocatépetl’de belirgin patlamalar gözlemlendi. Güney Amerika’nın Pasifik Ateş Çemberi boyunca uzanan volkanik yayda ve Endonezya adalarındaki aktivite, yerel izleme ajanslarını yüksek teyakkuz durumuna geçirdi.

Hangi Yanardağlar Bugün Patladı?

Sangay (Ekvador): Ekvador Jeolojik Enstitüsü (IG-EPN) tarafından raporlanan verilere göre, Sangay yanardağı 28 Mayıs sabahı erken saatlerde şiddetli bir patlama gerçekleştirdi. Yanardağdan yükselen kül bulutunun yerel saatle 04:26 civarında tespit edildiği bildirildi. Sangay, Ekvador’un en aktif yanardağlarından biri olup, tipik olarak Strombolian tipi patlamalar ve piroklastik akıntılar üretmektedir.

Fuego (Guatemala): Guatemala Ulusal Sismoloji, Volkanoloji, Meteoroloji ve Hidroloji Enstitüsü (INSIVUMEH) verilerine göre, Fuego yanardağı 04:15’te yeni bir erüpsiyon evresine girdi. Yanardağda tipik olarak görülen Strombolian aktivite, 200-500 metre yüksekliğinde lav püskürtmelerine ve yakındaki vadilerde lav akıntılarına neden olma potansiyeli taşıyor.

Ibu (Endonezza): Endonezya Volkanoloji ve Jeolojik Afet Azaltma Merkezi (PVMBG) tarafından bildirilen son veriler, Halmahera Adası’ndaki Ibu yanardağında süregiden patlamaların devam ettiğini gösteriyor. Yanardağdan kül ve duman çıkışı sabah saatlerinde uydular tarafından tespit edildi. Ibu, son yıllarda sürekli aktivite gösteren ve sık sık havacılık uyarılarına neden olan bir volkandır.

Lewotolok (Endonezya): Küçük Sunda Adaları zincirinde yer alan Lewotolok, aynı saatlerde (04:15) yeni bir patlama daha kaydetti. PVMBG verilerine göre yanardağ, patlayıcı şekilde kül fırlatmaya devam ediyor. Yerel yetkililer, volkanın etrafındaki 3 kilometrelik güvenlik bölgesindeki aktiviteleri kısıtlama kararı aldı.

Popocatépetl (Meksika): Meksika Ulusal Otonom Üniversitesi (UNAM) ve CENAPRED tarafından izlenen Popocatépetl yanardağı, 28 Mayıs sabahı tekrar faaliyete geçti. Meksika Vadisi’ne hakim konumuyla bilinen bu dev stratovolkan, sık aralıklarla patlamalar yapmakta ve kül bulutları fırlatmaktadır. Son patlama yerel saatle 04:15’te kaydedildi.

Diğer Aktif Yanardağlar: Aynı dönemde İtalya’daki Stromboli, Endonezya’daki Semeru ve Gamalama, Ekvador’daki Reventador, Guatemala’daki Pacaya ve Santa María (Santiaguito kubbesi), Peru’daki Sabancaya, Filipinler’deki Mayon ve Kanlaon ile Japonya’daki Sakurajima’da da düşük şiddetli patlamalar veya havalandırma olayları gözlemlendi.

Kül Emisyonları Ne Kadar Tehlikeli?

Volkanik kül parçacıkları, solunum yollarına nüfuz ederek ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Özellikle silis içeren ince kül parçacıkları, uzun vadede silikozis ve diğer akciğer hastalıkları riskini artırır. Bugünkü patlamaların ürettiği kül bulutlarının yüksekliği henüz tam olarak belirlenmemiş olsa da, yerel yetkililer Ekvador ve Guatemala’nın ilgili bölgelerinde halka maskeler takmaları tavsiyesinde bulundu.

Külün tarımsal alanlar üzerindeki etkisi de önemli bir risktir. Bitki örtüsünün üzerine çöken volkanik kül, fotosentezi engelleyerek mahsul kayıplarına neden olabilir. Ayrıca, yağmur sularıyla karışan kül, asitli akıntılar oluşturarak su kaynaklarını ve altyapıyı korozyona uğratabilir.

Havacılık Sektörü Ne Bilmeli?

Volkanik kül bulutları, jet motorları için hayati tehlike oluşturur. Kül parçacıkları motor içinde eriyerek cam benzeri birikintiler oluşturur ve bu durum motor arızalarına yol açabilir. Washington Volkanik Kül Danışma Merkezi (VAAC) ve Darwin VAAC, Pasifik ve Orta Amerika üzerindeki volkanik bulutları sürekli izlemektedir.

Pilotlar ve havayolu şirketleri, ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü) tarafından belirlenen “Kırmızı”, “Turuncu”, “Sarı” ve “Yeşil” renk kodlarına göre hareket etmelidir. Bugünkü aktivite gösteren yanardağların çoğu için şu an itibarıyla Turuncu (Orange) uyarı seviyesi geçerli olup, bu durum volkanın aniden daha büyük bir patlama yapabileceğini ve hava sahasının kısıtlanması gerekebileceğini gösterir.

Lav Akıntısı ve Piroklastik Akıntı Riskleri Var Mı?

Fuego ve Pacaya yanardağları, tipik olarak yoğun lav akıntıları üreten volkanlardır. INSIVUMEH tarafından yapılan ölçümlere göre, Fuego’nun güneydoğu yamacından başlayan lav akıntıları yaklaşık 800-1000 metre uzunluğa ulaşabilir. Bu akıntılar genellikle yavaş hareket ettikleri için tahliye planları uygulanabilir ancak piroklastik akıntılar çok daha hızlı ve öldürücüdür.

Santiaguito kubbesinde (Santa María yanardağı) devam eden lav domu büyümesi, periyodik olarak piroklastik akıntılara ve laharlara (çamur akıntıları) neden olmaktadır. Özellikle muson yağmurlarının etkili olduğu Endonezya’daki Semeru ve Lewotolok yanardağlarında, biriken külün yağmur sularıyla karışması sonucu oluşan lahar riski yüksektir.

Aktif Yanardağlar Karşılaştırma Tablosu

Not: Uyarı seviyeleri yerel izleme ajansları tarafından belirlenmekte olup, anlık değişiklik gösterebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yanardağların Yakınına Seyahat Etmek Güvenli Mi?

Aktif patlama dönemlerinde yanardağların 5-10 kilometre yakınına yaklaşmak hayati risk taşır. Yerel yetkililer tarafından belirlenen güvenlik bölgelerine (exclusion zones) kesinlikle girilmemelidir. Eğer bölgede bulunuyorsanız, acil tahliye yollarını öğrenin ve kül yağışı durumunda kapalı mekanlara geçin.

Bilim İnsanları Bu Yanardağları Nasıl İzliyor?

USGS, INGV ve yerel jeoloji enstitüleri, sismik sensör ağları, uydu termal görüntüleme, gaz analizörleri (SO2 ölçümü) ve GPS deformasyon ölçümleri kullanarak volkanları 7/24 izlemektedir. Bu veriler, patlamaların şiddetini ve olası tsunamiye neden olabilecek deniz altı aktivitelerini tahmin etmek için kullanılır.

Volkanik Patlama Büyüklüğü Nasıl Ölçülür?

Volkanik Patlama İndeksi (VEI), patlamaların büyüklüğünü logaritmik bir ölçekte (0-8 arası) sınıflandırır. Bugünkü patlamaların çoğu VEI 1-2 arası (Strombolian tipi) olarak sınıflandırılabilir. VEI 3 ve üzeri patlamalar (Pinatubo tipi) küresel iklim değişikliklerine yol açabilecek miktarda kül ve gaz stratosfere taşır.