2 Haziran 2026 Günlük Volkan Raporu: Hawaii’den Peru’ya 26 Aktif Olay ve Havacılık İçin Kül Tehditleri

Smithsonian Küresel Volcanizm Programı, USGS ve yerel izleme ajanslarının 2 Haziran 2026 tarihli verilerine göre, son 24 saatte dünya genelinde 26 farklı volkanik olay kaydedildi. Pasifik Ateş Çemberi boyunca yayılım gösteren bu aktivite, özellikle Peru’daki Sabancaya ve Rusya’nın Shiveluch volkanlarından kaynaklanan yüksek irtifa kül bulutlarıyla havacılık sektörü için önemli riskler oluşturuyor. Hawaii’deki Kilauea’nın yeni lav akışlarından Endonezya’daki sekiz farklı volkanın sürekli patlamalarına kadar geniş bir yelpazede magma hareketliliği gözlemleniyor.

Bugün Hangi Volkanlar Patladı?

Kilauea (Hawai’i, ABD) sabah saatlerinde yeni bir effüzif patlama döngüsüne girdi. USGS Hawaiian Volcano Observatory tarafından 2 Haziran 03:30 UTC’de rapor edilen aktivitede, Halemaʻumaʻu kraterindeki magma seviyesi belirgin şekilde yükseldi. Volkan, patlayıcı olmayan karakterdeki bu lav akışlarıyla “kaynama” benzeri bir aktivite sergiliyor. Yerel olarak ölçülen kükürt dioksit emisyonları, vog (volkanik smog) oluşumu riskini artırıyor. Ancak şu an için büyük ölçekli kül püskürmesi veya tsunamiye yol açabilecek kaldera çökmesi riski bulunmuyor.

Fuego (Guatemala), Orta Amerika’nın en tehlikeli stratovolkanlarından biri olarak 1 Haziran akşamından bu yana şiddetli patlamalarına devam ediyor. INSIVUMEH (Guatemala Ulusal Sismoloji, Volkanoloji, Meteoroloji ve Hidroloji Enstitüsü) verilerine göre, 21:00 UTC’de kaydedilen olayda 5 ila 10 kilometre yüksekliğe ulaşan kül sütunları oluştu. Volkanik bomba ve sıcak piroklastik akıntılar, eteklerindeki yerleşim birimleri için sürekli tehdit oluşturuyor. Strombolian tipi patlamalar, her birkaç saatte bir kül yağışı ve yakıcı gaz salınımı yapıyor.

Reventador ve Sangay (Ekvador) ile Mayon (Filipinler) de aktif patlama listesinde yer alıyor. Bu volkanlar düşük şiddetli ancak sürekli gaz ve kül emisyonları üretiyor.

Havacılık İçin Kül Tehditleri Ne Düzeyde?

Son 24 saatin en kritik gelişmeleri, yüksek irtifa kül bulutları oluşturan üç büyük volkandan geldi. Sabancaya (Peru), 1 Haziran 17:45 UTC’de rekor düzeyde bir kül sütunu oluşturdu. Buenos Aires VAAC (Volcanic Ash Advisory Center) verilerine göre, volkan 7.900 metre (25.900 feet) yüksekliğe ulaşan kül bulutları püskürttü. And Dağları üzerindeki uluslararası uçuş rotaları için kırmızı alarm seviyesinde risk oluşturan bu bulut, Lima üzerinden geçen Batı-Güney Amerika transit uçuşlarını tehdit ediyor.

Shiveluch (Kamçatka, Rusya) ise 2 Haziran 00:15 UTC’de 6.700 metre yüksekliğinde kül emisyonu gerçekleştirdi. KVERT (Kamçatka Volkanic Eruption Response Team) verilerine göre, volkanın dom yapısındaki (lava dome) büyüme ve çökme döngüleri, Kuzey Pasifik üzerindeki trans-pasifik uçuş rotaları için sürekli risk kaynağı. Özellikle Tokyo-Seattle ve Tokyo-Los Angeles güzergâhlarında uçan geniş gövdeli uçaklar için ciddi motor hasarı riski bulunuyor.

Popocatépetl (Meksika), Mexico City’nin sadece 70 kilometre güneydoğusunda bulunan bu dev stratovolkan, 6.100 metre yüksekliğinde kül püskürttü. CENAPRED (Meksika Ulusal Olağanüstü Durum Önleme Merkezi) tarafından izlenen volkanın, Puebla eyaleti üzerine düşen kül parçacıkları nedeniyle yerel havaalanlarında gecikmeler yaşanıyor.

Pasifik Ateş Çemberi’nde Son Durum Nedir?

Endonezya volkanları son 24 saatte yoğun aktivite gösterdi. Lewotobi, Semeru, Ibu ve Dukono volkanları, PVMBG (Endonezya Volkanoloji ve Jeofizik Risk Azaltma Merkezi) verilerine göre sürekli patlama (strombolian) aktivitesi sergiliyor. Bu volkanlar genellikle 2-4 kilometre yüksekliğinde kül sütunları oluşturarak yerel uçuşları etkiliyor, ancak uluslararası havacılık için sınırlı risk taşıyor.

Puracé (Kolombiya) ve Central Bismarck Sea (Papua Yeni Gine) bölgesindeki deniz altı volkanik aktiviteler de izleme sistemlerinde kaydedildi. Bu bölgelerdeki hidrotermal aktivite ve küçük patlamalar, tsunami riski açısından Pasifik Tsunami Uyarı Merkezi tarafından takip ediliyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Volkanik Kül Bulutları Uçak Motorlarına Nasıl Zarar Verir?

Volkanik kül, mikroskobik cam parçacıklarından oluşur ve jet motorlarının içine girdiğinde eriyerek turbina kanatçıklarına yapışır. Bu durum, motorun aşırı ısınmasına (overheating) ve ani durmasına (flame-out) neden olabilir. Ayrıca kül, kokpit camlarını çizerek pilotların görüşünü engeller ve uçak elektronik sistemlerini hasara uğratabilir. Bu nedenle VAAC’ler tarafından yayınlanan kül danışmanlıklarına (Ash Advisory) kesinlikle uyulması gerekir; kül bulutları radarla görülemediği için sadece uydu görüntüleri ve volkanik raporlarla tespit edilebilir.

Hawai’i’deki Kilauea ile Alaska’daki Shiveluch Arasında Bir Bağlantı Var Mı?

Hayır, bu iki volkan arasında doğrudan bir bağlantı bulunmuyor. Smithsonian Küresel Volcanizm Programı verilerine göre, Kilauea bir hotspot (sıcak nokta) volkanı olup Pasifik levhasının Hawaii hotspotu üzerinden geçmesiyle oluşurken, Shiveluch Pasifik levhasının Kuzey Amerika levhasının altına dalması (subduction) sonucu oluşan bir yay volkanıdır. İkisi tamamen farklı magma odaları ve tektonik süreçler tarafından beslenir. Ancak her ikisi de genel olarak Dünya’nın içindeki ısı dağılımı ve plaka hareketlerinin birer sonucudur; bu nedenle istatistiksel olarak bazen aynı dönemlerde aktivite artışları görülebilir.

Endonezya’daki Volkanlar Neden Aynı Anda Aktif Oluyor?

Endonezya, Avustralya levhasının Eurasya levhasının altına sürekli olarak dalması (subduction) sonucu oluşan binden fazla volkana ev sahipliği yapıyor. Lewotobi, Semeru, Ibu ve Dukono gibi volkanların aynı dönemde aktivite göstermesi, bölgesel tektonik gerilimin artmasından kaynaklanıyor olabilir. Ancak PVMBG verilerine göre, bu volkanların her birinin bağımsız magma odası bulunur ve patlamalar birbirini tetiklemez. Bölgedeki volkanların %90’ından fazlası zaten sürekli aktivite gösteren “uyuyan olmayan” volkanlar olduğundan, eş zamanlı aktivite istatistiksel olarak beklenen bir durumdur.